Hoe geheim is ‘geheimhouding’ in de BRP?

Gemeenten houden in de Basisregistratie Personen (BRP) de persoonsgegevens bij van iedereen die in Nederland woont. Ook gegevens van mensen die in het buitenland wonen , maar
hier bekend zijn bij de overheid, staan in de BRP. Denk bijvoorbeeld aan Nederlanders die naar het buitenland zijn verhuisd.
Veel overheidsinstanties gebruiken deze gegevens om hun werk te doen. Daardoor hoef je bijvoorbeeld je adreswijziging niet door te geven aan de Belastingdienst: dit gaat automatisch.
Maar soms wil je niet dat jouw gegevens worden gedeeld met andere organisaties dan de overheid. Daarvoor bestaat de mogelijkheid om geheimhouding aan te vragen. ¹

In dit artikel leggen we uit:
⬢ wat geheimhouding betekent
⬢ wat het wel en niet tegenhoudt
⬢ hoe je geheimhouding kunt aanvragen

Wat is geheimhouding in de BRP?

Je kunt bij je gemeente vragen om een aantekening van geheimhouding bij je persoonsgegevens te laten zetten. Dit heet officieel een verstrekkingsbeperking. ² 
Met deze aantekening vraag je de gemeente om jouw persoonsgegevens niet te delen met derden.

Belangrijk om te weten:
Geheimhouding blokkeert niet de verstrekking van persoonsgegevens aan overheidsinstanties.
De overheid mag deze gegevens blijven gebruiken omdat zij ze nodig hebben om hun wettelijke taken uit te voeren.
Kort gezegd: geheimhouding geldt alleen voor derden, niet voor overheidsorganen.

Wordt bij geheimhouding mijn adres gedeeld?

Geheimhouding is niet hetzelfde als adresafscherming om veiligheidsredenen. Geheimhouding is bedoeld om het delen van (al) je persoonsgegevens aan derden te beperken. Als je het delen
van je woonadres helemaal wilt stopzetten om veiligheidsredenen, dan kun je een briefadres aanvragen bij je gemeente. ³ Dit komt dan in de plaats van het woonadres.

Wie vallen onder ‘derden’?

Derden zijn organisaties of personen die geen overheidsorgaan zijn, zoals bijvoorbeeld:
⬢ banken
⬢ verzekeraars
⬢ kerken
⬢ pensioenfondsen
⬢ sportverenigingen
⬢ onderwijsinstellingen
⬢ zorgorganisaties

Maar let op: de regering kan sommige organisaties en personen aanwijzen als maatschappelijk belangrijk”. Deze organisaties en personen krijgen gegevens uit de BRP omdat zij deze nodig hebben om hun maatschappelijk belangrijke werk te doen. ^4. Vaak krijgen deze organisaties of personen tóch gegevens uit de BRP, óók als je geheimhouding hebt.
Niet alle derden worden dus geblokkeerd door geheimhouding.

Welke organisaties ontvangen ondanks geheimhouding toch gegevens?

In het Besluit Basisregistratie Personen (Besluit BRP) staan lijsten van organisaties en personen die de regering heeft aangewezen omdat zij een belangrijke maatschappelijke taak hebben. ⁵
Denk aan:
⬢ pensioenfondsen
⬢ zorgverzekeraars
⬢ Veilig Thuis
⬢ banken

Voor deze organisaties geldt:
Geheimhouding heeft géén effect. Je gegevens worden wél verstrekt.

De enige organisaties en personen uit deze lijsten waarvoor geheimhouding wél geldt, zijn:
⬢ SILA (Stichting Interkerkelijke Ledenadministratie)
⬢ derden die gerechtelijke werkzaamheden verrichten, zoals bijvoorbeeld advocaten

Maar let op: in dit laatste geval (derden die gerechtelijke werkzaamheden verrichten), kan de gemeente na een belangenafweging soms tóch verstrekken.⁶

Geheimhouding en schriftelijke toestemming ⁷

Als je geheimhouding hebt, wil je soms toch dat derden jouw gegevens uit de BRP mogen krijgen. Daarvoor kun je deze organisaties of personen schriftelijk toestemming geven.
Maar let op: toestemming werkt alleen als die ná jouw verzoek tot geheimhouding is gegeven. ⁸

Wanneer werkt geheimhouding dan wél?

Geheimhouding werkt wél wanneer:
⬢ een algemeen verbindend voorschrift bepaalt dat een derde de gegevens uit de BRP gebruikt⁹
⬢ de gemeente de derde heeft aangewezen omdat deze maatschappelijk belangrijk werk doet voor de gemeente ^10 11

Maar let op: in het eerste geval (algemeen verbindend voorschrift), kan de gemeente na een belangenafweging soms tóch verstrekken. ¹²

Denk bij het tweede geval (organisaties die werkzaamheden verrichten met een gewichtig maatschappelijk belang voor de gemeente) aan:
⬢ thuiszorgorganisaties
⬢ sportverenigingen
⬢ onderwijsinstellingen
⬢ organisaties ten behoeve van ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg
⬢ culturele organisaties
⬢ uitvaartverzorgers
Hier mag de gemeente géén uitzondering maken: geheimhouding betekent écht “niet verstrekken”

Hoe vraag je geheimhouding aan? ¹³

⬢ Je dient een schriftelijk verzoek in bij je gemeente.
⬢ De gemeente controleert je identiteit.
⬢ Het verzoek wordt altijd gehonoreerd; je hoeft geen reden op te geven.
⬢ Voor minderjarigen doen ouders/voogden dit verzoek.

Geheimhouding als signaal.

Zelfs wanneer jij geheimhouding hebt, kan de overheid jouw gegevens dus toch doorgeven. Niet alleen aan overheidsinstanties, maar ook aan verschillende derden. Als dit gebeurt dan krijgt
de ontvanger een melding dat jij geheimhouding hebt. ¹⁴ Dat is een signaal dat de ontvanger zelf ook zorgvuldig moet omgaan met jouw gegevens.
Maar let op: de ontvanger maakt zelf een afweging over het eventueel verder geven van jouw gegevens aan anderen. De geheimhouding geldt hiervoor niet. ¹⁵

Tot slot.

Geheimhouding in de Wet BRP is een belangrijke manier om controle te houden over je gegevens, maar het is geen complete blokkade.

Bijlagen

¹ Artikel 2.59 Wet basisregistratie personen (Wet BRP). 
²  Artikel 2.59 Wet BRP spreekt van een “aantekening omtrent het niet verstrekken van gegevens aan derden” en artikel 3.21 Wet BRP heeft het over een “aantekening omtrent beperking van
    de verstrekking van gegevens aan derden".
^3 .Artikel 2.41 Wet BRP.
⁴  Artikel 3.3 Wet BRP, uitgewerkt in artikel 39 in verbinding met Bijlage 4 van het Besluit Basisregistratie Personen (Besluit BRP). Het gaat hier om de systematische verstrekking van gegevens uit de basisregistratie door de Minister. Artikel 3.6, eerste lid, aanhef en onder c, Wet BRP in verbinding met artikel 3.6, tweede lid, Wet BRP, uitgewerkt in artikel 41 in verbinding met Bijlage 5 van het Besluit BRP. Het gaat hier om de niet-systematische verstrekking van gegevens uit de basisregistratie door de colleges van burgemeester en wethouders.
⁵ Bijlage 4 en 5 bij het Besluit BRP.
⁶  Artikel 3.21, tweede lid, Wet BRP bepaalt namelijk dat het college van burgemeester en wethouders toch tot verstrekking van gegevens kan overgaan, als de persoonlijke levenssfeer daardoor niet onevenredig wordt geschaad.
⁷ Schriftelijke toestemming als bedoeld in artikel 3.6, eerste lid, aanhef en onder b, Wet BRP en artikel 3.9, eerste lid, aanhef en onder a, Wet BRP.
⁸ Op basis van de wettekst lijkt het erop dat als sprake is van geheimhouding, het verzoek om gegevens ook moet worden geweigerd wanneer de derde voorafgaande schriftelijke toestemming heeft van degene over wie de gegevens worden gevraagd. Een onlogische situatie waarvoor in de praktijk de volgende oplossing is gekozen: als de toestemming is gegeven nádat de geheimhouding is aangevraagd, dan mag er toch worden verstrekt. Zie: Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB), Schema verzoeken om schriftelijke gegevensverstrekking uit de basisregistratie personen (BRP), p. 4. De NVVB vermeldt in dit document dat in overleg met het ministerie van BZK tot deze oplossing is besloten.
⁹ Artikel 3.6, eerste lid, aanhef en onder a, Wet BRP. In dit geval heeft de wetgever besloten dat voor de uitvoering van het betreffende algemeen verbindend voorschrift bepaalde gegevens uit de basisregistratie personen noodzakelijk zijn.
¹⁰ Artikel 3.9, eerste lid, aanhef en onder b, Wet BRP in verbinding met artikel 3.9, tweede lid, Wet BRP. De aanwijzing gebeurt bij gemeentelijke verordening. Het hoeft hier dus niet te gaan om een maatschappelijk belang dat  gemeente overschrijdend is (zoals wél het geval is in de artikelen 3.3 en 3.6 Wet BRP). In dit geval kunnen alleen gegevens worden verstrekt over de eigen ingezetenen (artikel 3.7, tweede lid, Wet BRP) en beperkt de verstrekking zich tot een beperkt aantal gegevens. Kamerstukken II
2011/12, 33219, nr. 3, p. 96 (Memorie van Toelichting).
¹¹  Bij verstrekkingen van gegevens uit de BRP door het college van burgemeester en wethouders wordt onderscheid gemaakt tussen verstrekkingen over alle ingeschrevenen (geregeld in artikel 3.6 Wet BRP) en verstrekkingen over de ingezetenen van de betreffende gemeente (geregeld in artikel 3.9 Wet BRP)
¹² Artikel 3.21, tweede lid, Wet BRP bepaalt namelijk dat het college van burgemeester en wethouders toch tot verstrekking van gegevens kan overgaan, als de persoonlijke levenssfeer daardoor niet onevenredig wordt geschaad.
¹³ Artikel 2.59 Wet BRP en artikel 2.55, tweede en vierde lid, Wet BRP. Art. 2.81, tweede lid, Wet BRP regelt op vergelijkbare wijze de mogelijkheid voor niet-ingezetenen om een verzoek om
verstrekkingsbeperking bij de Minister in te dienen.
¹⁴  Artikel 3.10 Wet BRP.
¹⁵ Kamerstukken II 2011/12, 33219, nr. 3, p. 102 (Memorie van Toelichting)

²